Łódź / Signum Foundation Gallery
8 VII 2018 – 4 VIII 2018

LYDIA OKUMURA SITUATION III

Wystawy

LYDIA OKUMURA

Situation III

 

„Nie jest moim celem zmienić daną przestrzeń w coś, czym ona nie jest, lecz raczej
podkreślić jej charakter i przez to wzmocnić jej potencjał.”
Lydia Okumura, 2017

 

Urodzona w São Paulo w 1948 roku w rodzinie o japońskich korzeniach, Lydia Okumura studiowała ceramikę artystyczną i przemysłową, a następnie sztuki wizualne w najgorszych latach brazylijskiej dyktatury wojskowej. „Byliśmy dziećmi imigrantów próbującymi zrozumieć nasz świat, a jednocześnie tworzyć sztukę. Brazylijski modernizm rozwijający się w Rio de Janeiro był kompletnie poza naszym zasięgiem”. Okumura była wierną czytelniczką japońskiego miesięcznika o sztuce Bijutsu Techo,

w którym ukazywały się teksty o międzynarodowym ruchu artystycznym i o japońskich artystach współczesnych m.in. członkach grupy Gutai. W jednym z numerów odkryła artykuł, który zrobił na niej duże wrażenie – dotyczył 10. Biennale w Tokio (1970), gdzie pod hasłem Between Man and Matter [Pomiędzy człowiekiem i materią] prezentowali się konceptualni artyści z USA i Europy (między innymi Edward Krasiński). Efektem dyskusji na ten temat z innymi studentami była pierwsza wystawa sztuki konceptualnej w São Paulo.

 

W tamtych wczesnych latach Okumura powołała do życia wraz z Genilsonem Soaresem i Francisco Inarrą kolektyw Equipe3. W 1972, dowiedziawszy się, że prace zgłoszone na 5. Wystawę Młodej Sztuki Współczesnej w Muzeum Sztuki Współczesnej Uniwersytetu São Paulo przez artystów zagranicznych takich jak Jannis Kounellis czy Daniel Buren i brazylijskich artystów mieszkających za granicą zostały odrzucone, członkowie Equipe3 zainicjowali projekt Incluiros Excluidos [Włączamy wykluczonych], realizując zgłoszone projekty. Opis projektu Daniela Burena nigdy nie dotarł i Okumura napisała na fiszce zarezerwowanej dla jego pracy: „W atmosferze oczekiwania na dzieło / streściła się obecność artysty”. W 1972 artystka zrealizowała trzy prace ziemne ramię w ramię z artystami Equipe3 w Museu de Arte Contemporanea w Campinas, które w interesujący sposób odnoszą się do koncepcji Roberta Smithsona, jednocześnie wyraźnie nawiązując do południowoamerykańskiej wrażliwości wizualnej geometrycznych form.

 

W ramach Biennale w São Paulo w 1973 członkowie Equipe3 zrealizowali Pontos de Vista [Punkty widzenia], instalacje złożoną z trzech indywidualnych propozycji geometrycznych  pozostających ze sobą w harmonijnym dialogu. Realizacja ta stanowiła przełom i punkt wyjścia dla przyszłych geometrycznych instalacji site-specific Lydii Okumury, z ich projekcją przestrzenną i badaniem optycznej gry pomiędzy strukturami dwu- i trójwymiarowymi.

 

W 1974 Lydia Okumura przeprowadziła się do Nowego Jorku, gdzie podjęła studia w Pratt Graphic Center i rozpoczęła cykl Sytuacji: geometrycznych instalacji i obiektów stworzonych przy użyciu ‘ubogich’ materiałów takich jak farba do ścian, sznurek, szkło czy metalowa siatka.

 

Okumura brała udział w wielu wystawach w galeriach prywatnych i publicznych w USA i innych krajach, będąc zapraszana do Tokio i Osaki w latach 1979, 1980 i 1983. W 1976 uczestniczyła w VI Międzynarodowym Biennale Grafiki w Krakowie. Na Biennale w São Paulo w 1977 zrealizowała jedną ze swych sztandarowych prac, instalację In Front of Light.

 

Pod koniec lat 70. Okumura tworzyła wielkoskalowe instalacje, np. w Cayman Gallery w SoHo w 1978. W 1981 wzięła udział w Biennale w Medellin w Kolumbii, gdzie zaprezentowała wielkoformatową przestrzenną kompozycję, złożoną z trzech części, wykonaną ze sznurka i koloru.

 

W 1984 miała swą największą jak dotąd wystawę indywidualną, Instalação, w Museo de Arte Moderna de São Paulo, z okazji inauguracji nowej szklanej ściany autorstwa słynnej architektki Liny Bo Bardi. Pokazała ponad 40 nowych prac wykonanych z materiałów takich jak siatka metalowa, drut i drewno, a także jedno ze swych kluczowych dzieł, tęczową rzeźbę optyczno-architektoniczną Labirynt. Wystawa była wielkim sukcesem i została doceniona przez instytucje i kolekcjonerów, ale artystkę najbardziej ujęło doświadczenie spojrzenia na wystawę oczami dzieci, które na parkingu przed muzeum zbierały pieniądze za pilnowanie aut: „Przyglądając się bosonogim dzieciakom, które wpuściłam do muzeum, zrozumiałam, że tworzę sztukę po prostu dla ludzi. […] Minimalizm, geometryzm, enwironmentalizm – to wszystko są strategie. Artysta wybiera odpowiadającą mu formę wyrazu i szuka najlepszego sposobu wyrażenia danej idei. Sztuka konceptualna jest reakcją na apatię tego, co zaledwie dekoracyjne, fałszywe, na odrzucenie wartości, za którymi należało się ująć. Idea, prawda, wiedza rodzą zdanie; energia wymaga formy wyrazu, a ta tworzy język. Dzisiaj świat interpretuje się w kategoriach energii kwantowej, ale tym, co się zmieniło, jest świadomość prawdy, którą Budda wypowiedział już 3000 lat temu – że świat fizyczny jest iluzją, że nie istnieje, że wszystko jest tymczasowe. Artysta może pomóc obserwując oprócz poziomu fizycznego i psychicznego, poziomu myśli, także ludzkie wnętrze. Dzieło sztuki oferuje pauzę umożliwiającą taką (auto)refleksję. Geometria stanowi inteligentny sposób wyrażania koncepcji wielowymiarowości jako aspektu prawdy życia”.

 

Tekst Anke Kempkes

 

 

Lydia Okumura miała swoją pierwszą amerykańską retrospektywę w 2016 roku w UB Art Galleries w Buffalo. Obecnie wystawę oglądać można w Scottsdale Museum of Contemporary Art w Scottsdale w stanie Arizona (do 14 października 2018). Uczestniczy również w przygotowanej przez Anke Kempkes wystawie Land of Lads, Land of Lashes – Rosemarie Castoro, Lydia Okumura, Wanda Czełkowska w Thaddeus Ropac Gallery w Londynie (do 11 sierpnia 2018).

 

od 05 lipca instalacje artystki Sytuacja I Sytuacja II prezentowane są również w Galerii Fundacji Foksal w Warszawie.

 

 

Signum Foundation Gallery, ul. Piotrkowska 85, Łódź